asi'nin günlüğü

Köpeğe ayrılmış 170 sayfalık dergi

Köpekler ve köpekgillerin diğer üyeleri, insanlığın tüm kültürlerinin mitlerinde, masallarında ve sanat eserlerinde yer alır. Çünkü köpek evcilleştirilen ilk hayvandır ve 10 bin yıldır insanla içli dışlıdır.

Köpekler hiç zorluk çekmeden iki dünyada yaşarlar: Kendilerinkinde ve bizimkinde. Üç ayda bir yayınlanan P Dünya Sanatı Dergisi, 49. Güz sayısını "Köpek ve Sanat" konusuna ayırmış. 170 sayfalık dergide;

Kültürlerde ve İnançlarda Köpek, Yunan ve Roma Mitolojilerinde Köpek, Hıristiyan Sembolizminde Köpek, Türk Resminde Köpek, Köpekler ve Kadınları, İstanbul'un Köpekleri gibi pek çok konu başlığı var. Biz içlerinden, Şule Aksoy'un kaleme aldığı Şamanizm'den İslam'a Türkler'in Yaşamında Köpek ile Catherine Pinguet'in yazdığı Şehrin Başıboş Köpekleri isimli konuları seçtik ve derledik.

ŞAMANİZM'DEN İSLAM'A TÜRKLERİN YAŞAMINDA KÖPEK

Orta Asya eski Türk boylarında inanç düzeni Şamanizm üzerine kurulmuştu. Şaman davulunun üzerine kötü ruhların yaklaştığını Şaman'a haber verdiğine inanılan kara ve ala renkli iki köpek resmi yapılırdı. Şaman giysisi üzerine de çeşitli metallerden yapılmış süs motifleri ve hayvan figürleri konulurdu. Bu hayvan figürlerinin kullanılmasındaki amaç, Şaman'ın o hayvanların yapabileceği kötülüklerden korunmasıydı. Yine Şaman giysisi üzerinde bulunan metalden yapılmış yassı köpek figürleri ise köpeğin dost, koruyucu ve yol gösterici olmasından kaynaklanıyordu. Ayrıca Şamanizm'de köpeğin, bulunduğu toplulukta ölümü önceden hissettiğine inanılır.

Orta Asya'nın ürkütücü büyüklükteki steplerinde yaşayan Türklerin bu uçsuz bucaksız doğadaki en yakın yoldaşları olan köpeklerin, onların inanç sistemlerinde önemli ve vazgeçilmez bir figür olarak yer alması kaçınılmazdı. Şamanizm'de yer alan pek çok olgu, Türklerin Müslümanlığı kabul etmesinden sonra da devam etti, göçlerle Anadolu'ya kadar taşındı.

Bugün Anadolu'daki pek çok Türkmen köyünde köpek uluması kötü bir olayın habercisi olarak kabul edilir. Yine bu köylerde dokunan kilimlerde görülen, Şamanizm'den kalan koşan köpek figürü, köpeğin kötü ruhların peşinden koşup onları kaçırttığı inancının bir yansıması.

Orta Asya Türkleri'nin köpek figürü ile olan bağları dünyaya kazandırdıkları "On İki Hayvanlı Türk Takvimi"nde de karşımıza çıkıyor. On İki Hayvanlı Türk Takvimi, bir ay ve güneş takvimi. 60 yıllık devreleri ile Göktürkler'de, Uygur, Tuna Bulgar ve İtil Türkleri'nde kullanılmış. Sistemin on birinci yılı, Köpek (İt veya Barak olarak da adlandırılır) yılı.

Türklerin İslámiyet'i kabul edişinden sonra köpeğe yaklaşım, bu yeni dinin kuralları ile yavaş yavaş değişti. İslám inancına göre köpeğin av, ziraat, bekçilik, koruyuculuk gibi amaçlara hizmet etmesi için beslenmesi ve bulundurulması uygun görülür, bu sebepler dışında evde bulundurulması hoş karşılanmaz. Ancak yine de köpeğin sadık bir dost ve yoldaş olduğu hiçbir zaman yadsınmamış. Kur'an-ı Kerim'in 18. Kehf suresi 9.26. áyetlerinde "köpeğin çok sadık bir hayvan" olduğunu vurgulayan Yedi Uyurlar kıssasına yer verilmiş.

İSTANBUL'UN SOKAK KÖPEKLERİ

İstanbul'a gelen Batılı gezginler, sokaklarda gördükleri başıboş gezen köpek sürüleri karşısında duydukları şaşkınlığı ve bu şaşkınlığa genellikle eşlik eden kınamayı, yazılarında dile getirmişler. Kimileri bunları parya olarak nitelendirmiş (dokunulmayan anlamında), ayrıca köpeklerin çok sayıda olduklarından ve etrafı temizledikleri için kentlilerle iyi geçindiklerinden söz edilmiş. Köpekler, atıkları karıştırarak hayatta kalmanın yolunu buluyorlardı gerçekten. Ama kent sakinleriyle mahallelerinde yaşayan köpekler arasındaki karmaşık ve geniş ilişki ağını açıklamak için bu bağ yeterli değil. Bu ilişkiler, inançlarla da besleniyordu (bir hayvanı beslemek ya da bir hayvana su vermek, övülecek bir davranış kabul ediliyordu ve bu durum köpek için de geçerliydi), insanlar köpeklere alışıktı ve aralarında karşılıklı bir alışveriş söz konusuydu. 19. yüzyılın ikinci yarısında Doğu'yu ziyaret eden Avrupalıların bu tablo karşısında şaşkınlık duymaları da kolayca anlaşılabilir: Yaşadıkları ülkelerdeki şehirlerde başıboş dolaşan köpeklerin kökü tamamen kazınmıştı ve hayvanın köklerinin saflığı bu dönemde büyük bir kaygı konusuydu hatta bu bağlamda yeni bir sözcük üretilmişti: "Pedigree", yani safkan bir hayvanın soyağacı.

1910 yılında, İstanbul'da yaşayan tüm köpekler toplanarak, insan yerleşimi bulunmayan Sivriada'ya götürüldüler ve burada birbirlerini yiyerek peş peşe öldüler. Dönemin Belediye Başkanı, Cemil Topuzlu, otuz bin köpeğin bu şekilde ortadan kaldırıldığını yazıyor.

İstanbul'daki başıboş köpekler öldürülürken Batı'dakiyle aynı amaçlar güdülmüştü ama uygulanan yöntem daha önce ne görülmüş ne de duyulmuştu. İstanbul'daki Pasteur Enstitüsü'nin müdürü Dr. Remlinger gibi Batılılar bu uygulamaya isyan ettiler ve hatta öldürme işini mekanik bir şekle sokarak, etkili ve kárlı (!) hále getirmeyi teklif ettiler. Aslında ada konusundaki kararı yeni Türk yönetimi vermemişti. Bu fikir II. Mahmud döneminde ortaya atılmış ve Abdülaziz döneminde de tekrar gündeme gelmişti. Ama projenin uygulanması, II. Abdülhamid döneminden bir yıl sonrasına kadar ertelendi.

1- Köpeğin seni neye benzetir?

a) Kendi sürüsünden bir hemcinsi

b) Avlanması gereken bir av

c) Bir insan, başka ne olabilir ki?

2- Patron kim: Sen mi, köpeğin mi?

a) Bazen o, bazen ben

b) Köpeğim

c) Ben

3- Köpeğin geceleri genellikle nerede uyumak ister?

a) Daha fazla temiz hava alabilmek için dışarıda kulübesinin içinde

b) Gelen her kıpırtıyı duyması için hemen dış kapının dibinde

c) Erkek ya da kadın, sahibine yakın olmak istediğinden yatak odasında

4- Neden bir köpek "Otur!", "Uslu ol!" gibi kelimeleri anlar?

a) Aslında anladığı yok. Sert bir şekilde emretmek yeterli oluyor itaat etmesine.

b) Sadece ses tonundan ne istendiğini anlıyor.

c) Eğer köpek yetiştiricisi çok iyi eğitim verirse köpek sözcüklerin anlamını anlayabilir

5- Köpek ile kedi arasında eskilere dayanan bir düşmanlık var mıdır?

a) Evet, bu iki hayvan birbirlerine karşı düşmanlıkla doğar.

b) Evet, çünkü köpek ve kedi birbirinin yiyeceğini kıskanır.

c) Hayır, sadece farklı dilleri konuştuklarından birbirlerini anlayamazlar.

6- Eğer seçim hakkı olsa bir kedi en çok nerede yatmak ister?

a) Kanepenin altında

b) Halının üstünde

c) Pencere eşiğinde

7- Kediler neden nefret ederler?

a) Sessizlik

b) Gürültü

c) Fısıldamak

8- Süt kediler için ideal bir yiyecek midir?

a) Evet, sonuçta kedi yavruları da anne sütü içer.

b) Evet, ama sadece pastörize edilmiş süt.

c) Hayır, birçok kedinin midesi hiç süt kaldırmaz.

9- Niçin kediler sık sık yeşil ot yer?

a) Saman çöpünün damaklarını gıdıklamasından hoşlanırlar.

b) Yeşil ot midede kolay sindirime yardımcı olur.

c) Yeşil, bütün kedilerin favori rengidir.

10- Bir hamster ne zaman sakin ve mutludur?

a) Sen onu okşarken, o da kendi temizliği ile ilgileniyorsa.

b) Sen şiir okurken, o da kafa üstü dikilirse.

c) Sen ona şarkı söylerken, o da yeri cilalıyorsa.

11- Bir atın kulakları öne doğru dikildiğinde ruh hali bize nasıl bir ipucu verir?

a) Çok kızgın ve her an tekme atmaya hazır.

b) At korkuyor ve senin onu tehdit ettiğini düşünüyor.

c) Çok dikkatli, meraklı ve seninle ilgileniyor.

12- Maymunlar neden sürekli birbirlerinin postlarını incelerler?

a) Bitlenmemek için bakım yaparlar.

b) Kimin postunun daha şık olduğunu anlamaya çalışırlar.

c) Kuaför maymunlar diğerlerinin daha düzgün görünmesini sağlar.

13- Evcil kuşlar özgür bir şekilde etrafta uçmalı mı?

a) Mantıklı, yoksa kanatları başka ne işe yarayacak ki?

b) Çok aptalca, kuşların sadece doğada uçmaları gerekir.

c) Eğer sabırsızca kafes parmaklarına çarpıp duruyorsa.

14- Muhabbet kuşu konuşmayı nasıl öğrenir?

a) Onu gizlice okula götürür ve Türkçe dersini dinlemesini sağlarız.

b) Hergün büyük bir sabırla sürekli aynı kısa sözcükleri tekrarlarız.

c) Özel yapılmış konuşma haplarıyla besleriz, kendiliğinden konuşmaya başlar.

15- Hangi hayvan en uzun yaşar?

a) Kaplumbağa

b) Timsah

c) Fil

DOĞRU YANITLAR

1. a Köpeğin seni kendi sürüsü içinde hemcinsi olarak bilir.

2. c Her zaman köpeğin patronu sen olmak zorundasın. Çünkü köpekler emir komuta zincirine göre hareket eden sürü hayvanlarıdır. Eğer birisi açıkça kontrolü alıp liderliği üstlenirse, köpek ancak o zaman kendini aileye bağlı hisseder.

3. c Köpekler en çok yatak odasında sahibinin yanında yatmayı sever. Kurt sürülerinde de gece kurtlar birbirine sokulur. Eğer sahibi gece onu kapının önüne koyarsa köpek kendini cezalandırılmış hisseder. Ancak köpeklerin çoğunu yatak odalarından fazla uzak olmayan bir yerde yatmaya alıştırmak mümkündür.

4. b Köpekler ancak sürekli tekrarlandığında tonlamayı algılar. Emir verdiğinde ("Otur" ya da "Dışarı") sakin, talepkar olmalı ve asla okşayıcı bir ton kullanmamalısın. Eğer köpeğinin oturmasını istiyorsan, sadece "Otur" kelimesini sürekli tekrarlarsın ve poposuna oturması için bastırırsın. Oturduğunda, onu uzun süre tatlı bir dille översin.

5. c Köpek ve kedi farklı dillere sahiptir. Ancak birlikte yetiştirildiklerinde birbirlerinin dilini öğrenirler ve aralarında su sızmayan bir arkadaşlık kurarlar.

6. c Kediler her zaman kuşbakışına ihtiyaç duyduklarından, yatmak için kendilerine yüksek bir yer arar. Pencere kenarı, koltuk, kanepe ya da bir dolabın üzerinde keyiflerine diyecek yoktur.

7. b Bütün kediler duydukları her gürültüye kulak kabartır. İnsan sesi, süpürge sesi, kapı sesi, yüksek tonlu müzik: Bunların hepsi kedi kulakları için zehir niteliğinde! Evcil kediler sakin bir ortamdan hoşlanır, fısıltıyla konuşulmasını ister ve müziğin sesinin düşük olmasını sever.

8. c Bir tas sütü içebilirler ama kedilerin büyük bölümü inek sütünü pek hazmedemezler. Sık sık ishal olurlar. Kedilerin içmeleri için en ideal olan taze sudur.

9. b Kediler temizlenmek için kendilerini yalarken, yuttukları minicik kıllar midelerinde bir top haline gelir. Kediler bu kıl topunu çözmek ya da ondan kurtulmak için yeşil ot yer, kılları daha rahat öğütürler.

10. a Aslında hamsterler okşanmayı sevmez ama tek bir parmakla başlarını yavaşça okşadığınızda çoğunluğu keyfini çıkarır. Hamsterin bu durumdan hoşlanıp hoşlanmadığını hemen fark edersin: Hoşlanmışsa hemen kendini yalamaya başlar.

11. c Eğer bir at kulaklarını sivrilterek öne doğru dikerse, keyfi çok yerinde demektir. Bu dört ayaklı, büyük bir merak içinde ve seni selamlamak için çaba harcamaktadır.

12. a Bit temizleme bir maymunun günlük işleri arasında yer alır. Dost olduklarını göstermek için birbirlerinin bitlerini ayıklarlar. Bazen de sürünün içindeki lider maymunu okşayarak onu etkilemeye çalışırlar.

13. a Elbette ki kuşlar uçmalı! Bir kuş günde en az bir kere odada özgürce uçmaya ihtiyaç duyar. Tabii gözcülük altında.

14. b Muhabbet kuşları konuşma ustasıdır. Çok sık duydukları sesleri tekrar ederler. Eğer sabırla her gün kuşuna bir kaç sözcük (sürekli aynı sözcükler) tekrarlarsan bir süre sonra duyduğu sözcükleri tekrarlamaya başlar.

15. a Bazı kaplumbağalar 150 ile 180 yıl yaşayabilir. 100 yıl bir kaplumbağa için orta yaş sayılır.

5-6 yaşlarında, iyi huylu, sessiz dişi terrier. Yaşlı sahibesi geçenlerde vefat etti. Şu an geçici olarak pansiyonda kalıyor. Sonra barınağa gönderilecek. Ailenize bir de 4 ayaklı evlat katmak isterseniz Tel: (533) 498 46 35. Bu numaradan Nil Hanım'la görüşebilirsiniz.

Kafes kuşlarında böbrek hastalıkları

Kafes kuşları bir çok sebebe bağlı olarak böbrek hastalığına yakalanabilir. En önemli nedenleri, virüslerden kaynaklanan hastalıklar, bakteri enfeksiyonları, mantar enfeksiyonları, zehirlenmeler, kanser, A vitamini yetmezliği, idrar yollarında taş ya da yumurtaya bağlı tıkanmalar ve gut hastalığıdır.

Böbrek rahatsızlığı çeken bir kuyta şu belirtilere rastlanır:

Halsizlik ve depresyon

Tüyleri kabartıp bitkin bir halde kafeste uyuma

Su tüketiminde artış

Sulu dışkı yapma

Kilo ve iştah kaybı

Akut problemlerden kaynaklanan böbrek hastalıklarında, bu belirtiler aniden ve hızlı bir şekilde ortaya çıkar. Kronik durumlarda çok daha yavaş bir şekilde görülür. Kafes kuşlarının sürü hayvanı davranış biçimi olarak hastalık belirtilerini gizleme eğilimi gösterdikleri göz önüne alındığında, en ufak bir olumsuz değişikliğin bile önemsenmesi gerekir. Yukarıdaki belirtilerin yanı sıra karın bölgesinde şişlik, kusma, öğürme, yemi sindirmeden geri çıkarma, kabızlık, eklemlerde şişme ve topallık gibi belirtiler de izlenebilir.

Veteriner hekiminiz sizden aldığı bilgiler, fiziksel muayene, kan ve idrar analizleri ile böbrek hastalıklarını teşhis edebilir. Radyografi, antibiyogram, endoskopi, ultrason ve biyopsi gibi tanı yöntemleri de kafes kuşlarında böbrek hastalıklarının teşhisinde oldukça etkin olarak kullanılır.

Tedavisi hastalığa sebep olan asıl etkenin ortadan kaldırılmasına ve hastalık semptomlarının düzeltilmesine yönelik olarak yapılır. Sıvı tedavileri, tüple besleme, ilaç uygulamaları ve gerekli olduğunda cerrahi müdahale gibi hastalığın etkenine uygun yöntemlerle tedavi edilebilir.

Geyiklerin kafesi genişletildi

Türkiye'ye girişleri yasak olmasına karşın Hollanda'dan ithal edilen ve gümrüklü saha içinde rehin bekletilen geyikler, kapatıldıkları küçük odadan 30 metrekarelik bir başka odaya alındı.

İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi öğretim görevlisi ve Canlı Dostları Derneği Ağı (CDD) Başkanı ve Prof. Tamer Dodurka'nın İstanbul Valiliği'ne yaptığı girişim sonucunda geyiklerin kapatıldığı bölüm değiştirildi. Dodurka, hayvanları muayene ettiklerini, beslenmeleri konusunda yetkililere bilgi verdiklerini söylüyor: "Bulundukları alandaki zemine kuru otlar yaydık. Çevrelerine samanlar koyduk. Gümrük de bakanlık da bu konuda çok hassas. Geyikler için bakıcı bulunuyor. Bu konuda suçlu Hollandalı yetkililer çünkü Türkiye'nin Avrupa'dan canlı hayvan alması yasak. Bunu bilmelerine karşın hálá göndermişler" diyor.